مشتقات نفتی:
- نفت خام
طبقه بندی نفت خام
طبقه بندی بر اساس موقعیت جغرافیایی در کل دنیا سه نوع نفت خام مرجع برای قیمت گذاری وجود دارد که شامل نفت برنت، نفت تگزاس و نفت عمان است. نفت برنت شامل مخلوطی از ۱۵ نوع نفت دریای شمال، میادین اسکاتلند تا نروژاست که بیشتر به اروپا صادر می شود.
نفت تگزاس یک نفت مرغوب و سبک و محصول ایالت تگزاس آمریکاست که نفت مورد نیاز شمال آمریکا را تامین می کند. نفت عمان یا نفت دبی نیز مرجع قیمت گذاری نفت در خلیج فارس است. نفت اوپک یک مرجع دیگر برای قیمت گذاری است که ایران و اکثر کشورهای آسیایی صادرکننده نفت عضو آن هستند.
طبقه بندی براساس درجه API
استاندارد APIواحدی برای مقایسه چگالی نفت خام با آب است. طبقه بندی های مختلفی برای نفت خام بر اساس درجه API وجود دارد ولی بطورکلی نفت خام زیر پانزده درجه API، به عنوان نفت سنگین و بالاتر از پانزده به عنوان نفت سبک شناخته می شود. نفت سنگین حاوی گوگرد و فلزات است و به پالایش بیشتری نسبت به نفت سبک نیاز دارد.
طبقه بندی بر اساس میزان گوگرد
گوگرد به عنوان یک ناخالصی مضر در نفت خام وجود دارد و باعث خوردگی فلزات و آلودگی هوا می شود. نفت خامی که بیش از ۰/۵ درصد گوگرد داشته باشد به نام نفت ترش شناخته می شود و در صورت کمتر بودن این مقدار آنرا به عنوان نفت شیرین می شناسند. نفت شیرین به دلیل خلوص بیشتر و آسیب نرساندن به محیط زیست نفت مرغوب تری به حساب می آید.
کک نفتی گرافیت و کک نفتی کلسین شده به عنوان ماده افزودنی کربن برای بهبود محتوای کربن در مایع فلز مذاب در ساخت فولاد، ریخته گری، چدن خاکستری، ریخته گری دقیق و غیره به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد.
- گازوییل
گازوئیل یا نفت گاز به عنوان سوخت موتور های دیزلی و سوخت تاسیسات حرارتی استفاده میشود.نقطه جوش آن بین ۲۵۰-۳۸۵ درجه سانتیگراد است و حداقل نقطه اشتغال آن ۵۴ درجه سانتیگراد است.
- بنزین
بنزین برشی از نفت است که بین ۷۰ تا ۱۷۵ درجه سانتیگراد تقطیر میشود و محتوی هیدروکربورهای C5 تا C11یا C12 میباشد. بنزین طبیعی که حدود ۱۵درصد از نفت خام را تشکیل میدهد. بنزین با درجه اکتان 95,92,85 و 98 موجود می باشد.
- سوخت جت
سوخت جت نوعی سوخت هواپیما است که برای هواگردهای دارای موتور توربینی مانند هواپیماهای توربوجت، توربوفن و توربوپراپ و بالگردهای توربوشفت از آن استفاده میکنند. سوختهای جت برای هواپیماهای غیرنظامی به سه دسته کلی تقسیم میشوند.
سوخت جت A استاندارد سوخت جت در ایالات متحده است. و در نقاط دیگر دنیا از استاندارد A1 استفاده میشود. نقطه اشتعال هر دوی آنها بیاستی بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد و دمای خودآتش گیری آنها بالاتر از ۲۱۰ درجه باشد.
سوخت جتB , این نوع سوخت ترکیبی از حدودا ۳۰ درصد نفت سفید و ۷۰ درصد بنزین است. این نوع سوخت دمای انجماد پایینتری دارد و تا ۶۰ درجه زیر صفر یخ نمیزند. نقطه اشتعال آن هم پایینتر است و در نتیجه سوخت خطرناکتری محسوب میشود. این نوع سوخت عملکرد بهتری در هوای سرد دارد و فقط در هوای بسیار سرد مورد استفاده قرار میگیرد.
- قیر
قیر مادهای سیاه رنگ و خمیری شکل است و کاربرد آن در عایقکاری رطوبت و ساخت آسفالت می باشد. قیر انواع گوناگونی دارد که هر یک از انواع آن، دارای کاربرد خاصی است. قیر از مشتقات نفت است و اغلب در پالایشگاه نفت تولید میشود.
قیرهای رده pen در پالایشگاه از برج تقطیرمستقیما بدست می آیند و برای نام گذاری از درجه نفوذ آنها استفاده می شود؛ مثلا قیر 70/60 (درجه نفوذ بین 60 تا70). برخی از این نوع قیر ها که درجه نفوذ بیشتری دارند( 60 تا 300 ) از تقطیر نفت خام بدست آمده که نرم تر اند و برخی دیگر با هوا دادن به قیر های با درجه نفوذ کمتر( 10 تا 60 ) عمل می آیند.
